*** به روز رسانی وبگاه 24 مهر 1396*** *** هفتمین مدرسه تابستانی - آغاز ثبت نام*** *** سومین همایش زبانشناسی حقوقی - فراخوان مقاله*** *** چهارمین همایش زبانشناسی رایانشی- فراخوان مقاله*** *** شماره 22 مجله زبان و زبانشناسی منتشر شد*** ***نشانی جدید دفتر انجمن*** ***فعال شدن سامانه جدید عضویت انجمن زبان‌شناسي ایران*** ***سامانه جدید مجله زبان و زبان‌شناسي*** *** فعال شدن درگاه پرداخت اینترنتی***
 
 
1396/03
خبرنامه شماره 33 (بهار 1396)
 
     
 
برگزاری سخنرانی «تحلیلی­شدگی زبان فارسی»
: عنوان سر مقاله
 
برگزاری سخنرانی «تحلیلی­شدگی زبان فارسی»
: خلاصه مقاله
 
 
   

برگزاری سخنرانی «تحلیلی­شدگی زبان فارسی»

سومین سخنرانی از سلسله سخنرانی­های انجمن زبان­شناسی ایران با عنوان «تحلیلی­شدگی زبان فارسی» با حضور دکتر مجتبی منشی­زاده، شنبه 2 اردیبهشت در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

ریاست سومین جلسه سخنرانی را دکتر نصرالله­زاده، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برعهده داشت. دکتر منشی­زاده،  عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، سخنران این جلسه، در ابتدا گفت: همواره این سؤال مطرح بوده است که چگونه زبانی مانند فارسی باستان و قدری از آن پیچیده­تر یعنی اوستا، در طی دو سه قرن تحولاتی پیدا می­کند که بسیار عمیق است و در هه لایه‌های زبانی قابل مشاهده است. پاسخ دقیق به این تغییرات شگرف دشوار است. وی افزود: فارسی میانه زرتشتی و پهلوی با فارسی امروز قابل قیاس نیست. اگر کتاب «نامه­های منوچهر» را که پرسش و پاسخی است به سؤالات عقیدتی و دینی با زبان همان دوره مقایسه کنیم، تغییرات بسیار زیادی می­بینیم.

وی افزود: برای پاسخ به این سؤال مبانی نظری بسیاری مطالعه شد و در یکی از این بررسی­ها که جامعه­شناسی زبان است، بحث تماس زبانی پیگیری شد. چراکه پاسخ به این تغییرات در این حوزه قابل بررسی است. یکی از ویژگی­های تحلیلی­شدگی تغییر یا تحول زبانی است. بخشی از تحولات، درونی است و سالیان سال طول می­کشد تا یک صورت زبانی تغییر کند. البته این نوع تحول طولانی مدت است. برخی از تحولات بیرونی هستند که همان تماس زبانی است. زبان­هایی که به سرعت تغییر کرده­اند، زبان­هایی بوده­اند که با زبان­های دیگر در تماس بوده­اند. یکی از عوامل بیرونی، زبان واسط و میانجی است. مثل زبان سغدی در فارسی. گفته می­شود در تحولات درونی کودکان و در تحولات بیرونی بزرگسالان دخیل هستند.

وی افزود ما خانواده زبانی­های هند و اروپایی را و زیرمجموعه آن خانواده زبان­های هندوایرانی داریم. ایرانی باستان شامل چندین زبان است که یکی از آنها فارسی باستان است. نسبتی بین فارسی باستان و ظهور سلسله هخامنشی وجود دارد. قبل از این سلسله، قوم ایرانی به این منطقه آمده بود و در جامعه متنوع زبانی آن دوره جای بازکرده بود؛ هرچند جامعه زبانی برتر نبود. احتمال قرض­گیری در آن دوره وجود دارد. بعد از استقرار کورش، زبانی که تا آن روز برتر نبود، تبدیل به زبان قوم مسلط شد. بدین­ترتیب، مکاتبات به فارسی باستان شد. باید دید در این جامعه چه زبان­هایی وجود داشته است. مثلاً سومری، اکدی و آرامی و ... در این دوره رایج بوده است. هیچکدام از این زبان­ها جزو زبان­های صرفی نیستند و برخی نیز ایرانی نیستند. در یکی از این زبان­ها ساخت ارگاتیو وجود داشته که امروزه در برخی گویش­های ایرانی دیده می­شود. مدارکی که از حکومت هخامنشیان به دست آمده به زبان­های دیگر به جز فارسی باستان نیز است. این فرض پیش می‌آید که این زبان­ها برهم اثر گذاشته باشند. فارسی باستان که یک زبان صرفی کامل است، تغییر می­کند. در زبان­های صرفی عمده­ترین عناصر زبانی اسم و فعل است و صفت و ضمیر تابع اسم­اند. اما تمام پایانه­های اسم از بین می­رود و حروف اضافه به شکل پس و پیش اضافه به کمک می­آید. هر کدام از این حروف اضافه یک یا چند نقش دستوری را نشان می­دهند. در فارسی هم امروز همین مشکل را داریم. وقتی به دوره میانه می­رسیم، در زبان سغدی حد میانی را می­بینم. مثلاً در پاره­ای موارد در خط جنس دستوری را می­بینیم. از سغدی که بگذریم، فارسی بسیار زود از جنس دستوری عبور کرده است و جنس، واژگانی شده است. از فارسی باستان به فارسی میانه نوعی هم­ترازی صرفی انجام شده است.

دکتر منشی زاده افزود: به قاعده در آوردن صورت­هایی که ظاهراً بی‌قاعده هستند، یکی از عوامل تحلیلی­شدگی است. کاهش حشو در دستوری­شدگی، تیرگی و شفافیت در ساخت واژه نیز در تحولات زبان تأثیرگذار بوده است. وی گذشت دو سه قرن را برای تحول زبانی از درون بسیار کوتاه­مدت دانست و گفت احتمالاً تماس زبانی هم مؤثر بوده است. دکتر منشی زاده همچنین به تفاوت ماضی نقلی در فارسی باستان و اوستا اشاره کرد. جلسه با پرسش و پاسخ پایان یافت.

 
   
 
 
 
 
1396/03/31
: تاريخ
 
 
 
 
آرشيو
 
 
     
 
 
جستجو در وبگاه
 
   
 
 
 
دسترسى سريع
 
 
   
 
 
 
 
فهرست پستی انجمن
 
 
     
 
براى دريافت اخبار انجمن زبان شناسى ايران پست الكترونيك خود را وارد كنيد و به فهرست پستى انجمن بپيونديد.
 
     
 
 
 
 
 
 
تعداد بازديدكنندگان : 3582619
 
 
 
كليه حقوق اين وبگاه متعلق به انجمن زبان شناسى ايران مى باشد.
استفاده از مطالب وبگاه با ذكر منبع بلامانع است.