*** به روز رسانی وبگاه 29 اسفند 1396*** *** شادباش سال 1397 *** *** دهمین همایش بین المللی زبان شناسی- فراخوان مقاله*** *** پنجمین همایش تحلیل گفتمان و کاربردشناسی- فراخوان مقاله *** *** شماره 24 مجله زبان و زبانشناسی منتشر شد*** ***نشانی جدید دفتر انجمن*** ***فعال شدن سامانه جدید عضویت انجمن زبان‌شناسي ایران*** ***سامانه جدید مجله زبان و زبان‌شناسي*** *** فعال شدن درگاه پرداخت اینترنتی***
 
 
1396/12
خبرنامه شماره 36
 
     
 
برگزاری نشست نشانه‌شناسی با دو سخنرانی در انجمن زبان‌شناسی ایران
: عنوان سر مقاله
 
برگزاری نشست نشانه‌شناسی با دو سخنرانی در انجمن زبان‌شناسی ایران
: خلاصه مقاله
 
 
   

برگزاری نشست نشانه‌شناسی با دو سخنرانی در انجمن زبان‌شناسی ایران

نشست نشانه‌شناسی با حضور دو تن از اساتید ارجمند حلقه نشانه‌شناسی تهران، آقای دکتر حمیدرضا شعیری و آقای دکتر مرتضی بابک معین، به همت انجمن زبان‌شناسی ایران و همکاری پژهشکده زبان‌شناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شنبه 12 اسفند در سالن حکمت
پژوهشگاه برگزار شد.

در ابتدا دکتر بابک معین، دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی، سخنرانی خود را با عنوان «جایگاه پدیدارشناسی در چرخش نشانه‌شناسی دهه هشتاد از متن‌محوری به خود زندگی» ارائه کرد. در این سخنرانی تلاش شد گذر از نظریه «نشانه‌شناسی گفتمانی» گرماس، مبتنی بر «اصل استقلال گفتمان به‌مثابه یک کلیت معنادار از جهان زندگی» به نظریه «پدیدارشناسی زبان»، مبتنی بر «اصل واقعیت»،‌ مبتنی بر ارتباط گفتمان و سوژه گفتمانی به‌مثابه سوژه هستی‌شناختی با زندگی، بررسی شود.

دکتر معین گفت: برخلاف برداشت فلسفی از نشانه که توسط پیرس هم دنبال می شود، یعنی نشانه چیزی است که برای کسی به جای چیز دیگری بنشیند، نشانه برای سوسور یک قالب خودبسنده است. در واقع نشانه قبل از هرچیز خود را با استقلال نسبت به واقعیت تعریف می‌کند. یعنی رابطه بین دال و مدلول در درون نشانه انجام می‌شود. نشانه به‌مثابه یک کلیت معنایی مستقل، بازنمون ابژه‌ای خارج از خود نیست. یک کلیت واحد که به تفسیرگر ارائه می‌شود. گرماس نیز برای تعریف گفتمان از مفهوم مشابهی بهره می‌گیرد. گرماس به جای ارتباط دال و مدلول، یک سیر تکوینی را مطرح می‌کند که از سطح محتوایی به سطح بیانی حرکت می‌کند. گفتمان یعنی یک کل معنادار که به علت استقلال و خودبسنده بودنش امکان تجزیه و تحلیل درون متنی را مطرح می‌کند. وی افزود: برخی نشانه‌شناسان معتقدند نشانه‌شناسی باید حضور انسان درگیر کنش را نیز مطرح کند. یعنی باید به خود چیزها هم بپردازد. نشانه‌شناسی گفتمانی گرماس مبتنی بر این اندیشه است که معنا مستقیماً در خود چیزها نیست، بلکه در گفتمان‌شدگی پراتیکهای زیستی آنهاست. وی به شعار معروف گرماس نیز اشاره کرد: «خارج از متن، هیچ رستگاری وجود ندارد». این شعار نشان می دهد نشانه‌شناس باید خود را به تجزیه و تحلیل چیزها درچارچوب گفتمان نه خود چیزها محدود کند. وی نشانه‌شناسی گرماس را با روش مردمشناسی لوی استروس همسو دانست و افزود: گفتمان از جهان زیست که جزئی از آن است، جدا نیست. زبان به‌مثابه گفتمان و نه سیستم و نظام، به فراتر از خود می‌رود.  در ادامه، وی بر لزوم بررسی داده‌های مشترک در مطالعات نشانه‌شناسی و زبان‌شناسی اشاره کرد.

در بخش دیگری از این نشست، دکتر حمیدرضا شعیری، دانشیار دانشگاه تربیت مدرس، سخنرانی خود را با عنوان «به سوی نشانه- بوم زیست ادبی: نظریه و روش» ارائه کرد. به گفته دکتر شعیری، بوم-زیست از دو واژه بوم و زیست تشکیل شده است:
بوم به معنی سرزمین، ناحیه، جا و مکان است. زیست به معنی زندگی و حیات است. بوم-زیست به معنی جاری بودن حیات در جایی و یا در مکانی است. یعنی جایی که هم هستی در آن جاری است و هم
 دارای هستن است. این هستن در زایش و پویایی است.  نشانه-بوم زیست تأکید بر رابطه بین موجودات با یکدیگر و با مکانی که در آن زیست می‌کنند و رابطه بین عناصر مکان با یکدیگر دارد. وی افزود: پرسش این است که این تأثیر متقابل بین بوم و زیست چه تأثیری بر کنش‌های اجتماعی ـ فرهنگی و به همان ترتیب کنش‌های اجتماعی فرهنگی چه تأثیری بر بوم زیست دارد؟ دکتر شعیری در ادامه  نظریه بوم-زیست مورد نظر خود را ابتدا مبتنی بر دیدگاه اگوستن برک فیلسوف و انسان‌شناس فضای شهری و سپس دیدگاه برونو لاتور، جامعه‌شناس و انسان‌شناس و سپس ژاک فونتنی نشانه-معناشناس فرانسوی ارائه کرد و در نهایت سنتز اصلی بر اساس دیدگاه خود را ارایه کرد.

دکتر شعیری گفت:  تأثیر بوم بر زیست سبب تغییر بوم می‌شود و سپس تغییر بوم تغییر زیست را سبب می‌گردد که این تغییر به تاریخ گوشت و پوست می‌دهد.  پس می‌توان نتیجه گرفت که بوم ویژگی زمانی-مکانی دارد. یعنی بوم در چرخه زمانی قرار دارد. حالا همین باعث می‌شود تا هر بومی تاریخی نیز باشد. وی افزود: بر اساس مزولوژی، هیچ مکانی نه فقط ابژکتیو و نه فقط سوبژکتیو است. بلکه رفت و برگشتی است.

جلسه با پرسش و پاسخ پایان یافت.

 
   
 
 
 
 
1396/12/30
: تاريخ
 
 
 
 
آرشيو
 
 
     
 
 
جستجو در وبگاه
 
   
 
 
 
دسترسى سريع
 
 
   
 
 
 
 
فهرست پستی انجمن
 
 
     
 
براى دريافت اخبار انجمن زبان شناسى ايران پست الكترونيك خود را وارد كنيد و به فهرست پستى انجمن بپيونديد.
 
     
 
 
 
 
 
 
تعداد بازديدكنندگان : 3847178
 
 
 
كليه حقوق اين وبگاه متعلق به انجمن زبان شناسى ايران مى باشد.
استفاده از مطالب وبگاه با ذكر منبع بلامانع است.